�ocuk ya�ta evlilik i�in ba�vuranlara h�kim dersi

�ocuk ya�ta evlilik i�in ba�vuranlara h�kim dersi (02.02.2010)

Umay Akta� SALMAN

Bir aile 16 ya��ndaki k�zlar�n� evlendirmek i�in mahkemeye ba�vurdu. Talebi reddeden h�kim devletin �ocu�un e�itimiyle ilgilenmesini istedi

17 ya��n� hen�z doldurmam�� k�zlar�n�n bir akrabalar� ile evlenmesine izin verilmesi i�in mahkemeye ba�vuran ailenin talebine �kad�n haklar� konusunda verdi�i kararlarla� dikkat �eken h�kim Eray Kar�nca�dan yan�t geldi: �Aile erken ya�ta evliliklere kar�� bilin�lendirilsin. Evlendirilmek istenen k�z ve be� karde�inin okumas� i�in de ilgili kurumlara yaz� yaz�ls�n�

M.�. ve E.�., 1993 do�umlu k�zlar� F. �.�yi bir akrabalar�yla ni�anlad�klar�n�, gen�lerin evlenmek i�in acele ettiklerini �ne s�rerek, evlenmesine izin verilmesi i�in 8 Temmuz 2009�da Ankara 8. Aile Mahkemesi�ne ba�vurdu. 26 Ekim 2009�da sonu�lanan davada h�kim Eray Kar�nca, T�rk Medeni Kanunu�na g�re �ola�an�st� durumlarda ve pek �nemli bir sebeple 16 ya��n� doldurmu� olan erkek veya kad�n�n evlenmesine izin verilebilece�ini� belirtti. H�kim Kar�nca F.�.�nin 17 ya��n� doldurmad��n�, ailenin �evlenmek i�in acele ediyorlar� nedeninin ola�an�st� bir durum olmad��n� belirterek davan�n reddine karar verdi.

�Ekonomik nedenle mi?�
H�kim Kar�nca ailenin alt� �ocuklu bir aile olmas�, ekonomik ve sosyal a��dan g��s�z olmas� nedeniye k�zlar�n� erken evlendirmek istemi� olabileceklerini de hesaba katarak aile ve �ocuklar hakk�nda e�itici ve sosyal �nlemler de istedi. Kararda ��yle denildi: �... ailenin ekonomik ve sosyal anlamda desteklenip g��lendirilmesi ve k��k ya�ta evlili�in yaratabilece�i sorunlara ili�kin olarak bilin�lendirilmesi, F.�. dahil karde�lerinin okumaya y�nlendirilebilmesi i�in resen Sosyal Hizmetler �l M�d�rl��, �l Sa�l�k M�d�rl�� ve Belediye Ba�kanl��na yaz�lar yaz�lmas�n�n aile mahkemelerinin kurulu� amac�na uygun olacakt�r...�

Kar�nca gibi hak savunucusu
K��k ya�ta evliliklere kar�� al�nan bu �rnek karar h�kim Kar�nca�n�n ald�� tek �rnek karar de�il. Kar�nca bug�ne kadar kad�n haklar�n�n lehine ve aile i�i �iddetle m�cadelede pek �ok �nemli karara imza att�. H�kim Kar�nca�n�n baz� kararlar� ��yle:
* Kocas�ndan ve ailesinden �iddet g�rd��n� belirten kad�n�n a�t�� bo�anma davas�nda kad�na nafaka ve tazminat verilmesine karar verdi.
* E�ini eve kapat�p, sadece ev i�leri yapmas�n� bekleyen kocan�n e�ine �sosyal �iddet� uygulad��na h�kmetti ve 30 bin TL tazminat cezas� verdi.
* Bir kad�n�n maa��na el koyup �ay paras� dahi vermeyen, k�r�lan bir �ay barda��n�n bile hesab�n� soran kocas� aleyhine a�t�� davada � ekonomik �iddet� g�rd�� gerek�esiyle bo�anma karar� verdi. Kocan�n 2 bin 500 TL tazminat �demesine h�kmetti.
* N.Y. adl� kad�n, kocas�n�n kendisine s�zl� ve fiili olarak �iddet uygulad��n� ve hakaret etti�ini, ki�isel temizli�ine dikkat etmedi�ini belirterek mahkemeye ba�vurdu. Ba�vuruyu de�erlendiren Kar�nca, kocaya alt� ay uzakla�t�rma verdi. Ayr�ca her bir �ocuk i�in ayl�k 150��er TL nafaka �demesine, ruh sa�l�� konusunda tedavi olmas�na, ev i�inde sigara i�memesine, di� ve beden temizli�ine �zen g�stermesine karar verdi.

(radikal.com.tr, 29 Ocak 2010)

�zellikle "namus ad�na i�lenen cinayet"lere ili�kin "iyi" �rnek te�kil etmeyen uygulamalar da devam ediyor. Sabah Gazetesi'nde �zg�r Cebe ve Fatih Ula� imzas�yla yay�nlanan �u habere dikkat �ekelim:

Biri tuttu, biri bo�du tahrik indirimi geldi
�zg�r CEBE

G�lseren t�re cinayetine kurban gitti. Mahkeme baba ve o�ula "tahrik" indirimi yapt�. O�ul serbest kald�. Baba ise 6 y�l yatacak

Her �ey Diyarbak�rl� 18 ya��ndaki G�lseren Tanr�kut'un, �vey karde�inin tecav�z�ne u�ramas�yla ba�lad�. Olay ortaya ��k�nca, gen� k�z ba�ka biriyle evlendirildi. Ancak bakire ��kmad�� i�in, imam nikahl� e�inden s�rekli dayak yedi. Dayanamad�; baba evine d�n�p, sekreterlik yapmaya ba�lad�. Bu kez de "dul kad�n" damgas� yakas�na yap��t�. Kom�ular�, "Eve ge� geliyor. Ask�l� elbise giyiyor" diye dedikodu ��kard�. Sonunda, "aile namusuna leke s�rd��" gerek�esiyle G�lseren'in �l�m ferman� imzaland�.

Babas� bo�du
G�lseren, 6 y�l �nce bir gece infaz edildi. 15 ya��ndaki Mehmet ��rp�nmas�n diye ayaklar�ndan tutarken, babas� Hasan Tanr�kut elektrikli �s�t�c�n�n kablosuyla bo�du G�lseren'i. 12 ya��ndaki �dris de olan� biteni seyretti. Hasan Tanr�kut, tan�nmamas� i�in k�z�n�n y�z�ne naylon po�et eritip damlatt�. Sonra cesedi �eker �uval�na koyup, o�ullar�na "At�n" emrini verdi. �ki karde�, ablalar�n� 50 metre uzakl�ktaki okulun duvar�n�n dibine b�rakt�. G�lseren'i, 1 hafta sonra annesi te�his etti morgda. T�re cinayetini, 12 ya��ndaki �dris'in ifadesi ortaya ��kard�. Ama bu ifade, �dris'in ya�� k��k oldu�u i�in resmi tutanaklara ge�medi. 15 ya��ndaki Mehmet, su�u �stlenmeye �al��t�. Ablas�n� uyard��n�, "Sen de ba��ma erkek mi kesildin?" cevab�n� ald��n� savundu. Sonra da �dris ifadesini de�i�tirdi. Diyarbak�r 2. A��r Ceza Mahkemesi ise, eski TCK'ya g�re "kasten adam �ld�rmek" yarg�lanan baba Hasan ve o�lu Mehmet'i �nce m�ebbet hapis cezas�na �arpt�rd�. Ard�ndan baban�n cezas�n� iyi halden 30 y�la, Mehmet'in cezas�n� da ya�� k��k oldu�u i�in 15 y�la indirdi. Anne Hatice ve di�er karde� �dris beraat etti. Yarg�tay ise, yeni TCK'n�n san�klar�n lehine olmas� nedeniyle karar� bozdu. Ayr�ca tahrik indirimi yap�lmas�n� istedi.

�yi hal indirimi
Davay� ikinci kez g�r��en mahkeme, oy �oklu�uyla verdi�i kararda, baba ile o�lunu TCK'n�n 82/1-d maddesi uyar�nca a��rla�t�r�lm�� m�ebbet hapis cezas�na �arpt�rd�. Ard�ndan, "cinayetin haks�z tahrik alt�nda i�lendi�i" gerek�esiyle cezalar� 24 y�la indirdi. Sonra "iyi hal" indirimi geldi; baban�n cezas� 20 y�la, o�lununki de 6 y�l 8 aya d��t�. Mehmet, tutuklu kald�� s�re cezas�n� kar��lad�� i�in tahliye edildi. Baban�n cezaevinde kalaca�� s�re ise 6 y�la indi. Olay "tipik bir t�re cinayeti" diye nitelendi ve G�lseren'in kapal� toplum ve tutucu aile �evresi i�inde ailesini k��k d��recek �ekilde ya�amaya devam etmesi, karde�ini 'Ba��ma erkek mi kesildin?' diye terslemesi "haks�z tahrik" say�ld�. Dosyay� 10 Aral�k'ta ele alan Yarg�tay 1. Ceza Dairesi de, karar� oy �oklu�uyla onad�. Ancak Ba�kan Mehmet Yal��n, karara, baban�n delil yetersizli�i nedeniyle beraat etmesi gerekti�i y�n�nde �erh koydurdu. Ba�kan ayr�ca, G�lseren'in "k�t� yola d��t��" y�n�nde yeterli delil bulunmad��n� ve Mehmet'e tahrik indirimi uygulanmamas� gerekti�i y�n�nde muhalefet �erhi koydu.

Hukuk�ular: Haks�z tahrik indirimi yap�lmamal�yd�
Fatih ULA�

�stanbul �niversitesi Hukuk Fak�ltesi Dekan� Prof. Dr. Adem S�z�er: Baban�n ho�una gitmeyen tarzda giyinmek, karde�e sert s�zler s�ylemek, eve ge� gelmek hukuka ayk�r� de�ildir. Haks�z tahrik indirimi s�z konusu olmaz. �ocuklar�n� �ld�rerek "terbiye etmek" isteyenlere cesaret verilmemelidir.

�stanbul �niversitesi Hukuk Fak�ltesi ��retim �yesi Prof. Dr. S�heyl Donay: TCK'ya 2005 y�l�nda getirilen 82'inci maddeye g�re, bir cinayet "t�re saikiyle" i�lenmi�se, cezas� "a��rla�t�r�lm�� m�ebbet"tir. Bu kararda "t�re" kabul ediliyor ama "haks�z tahrik" uygulan�yor.

Diyarbak�r Barosu Kad�n Haklar� Aktivisti Avukat Meral Dan�� Be�ta�: T�re gerek�esi oldu�u halde t�re saikiyle insan �ld�rme cezas� verilmemi�, a��k�a failler korunmu�tur.

Kad�n Merkezi (KAMER) Ba�kan� Nebahat Akko�: TCK'n�n de�i�tirilmesinden sonraki s�re�te birtak�m namus cinayetlerinin gerekti�i gibi cezaland�r�lmayaca��n� tahmin etmi�tik. Zihniyet de�i�ikli�i sa�lanmam��sa, yasalar da yoruma a��ksa b�yle sonu�lar devam edecektir.

(sabah.com.tr, 02 �ubat 2010)